در تعریف بیمه شخص ثالث، مالک وسیله نقلیه، شخص اول به شمار می‌آید.( اکثر بیمه‌نامه‌ها تحت عنوان بیمه‌گزار شناخته می‌شود)، شخص ثانی شرکت بیمه است که متعهد به جبران هزینه‌ها طبق بیمه‌نامه است. شرکت بیمه در بیمه‌نامه با عنوان بیمه‌گر درج می‌شود. فرد زیان‌دیده در حوادث رانندگی را شخص ثالث می‌نامند. (منظور از زیان دیده هر شخص غیر از راننده مقصر است). همین موضوع دلیل نام‌گذاری بیمه شخص ثالث است.

تمامی اشخاصی که در یک حادثه تصادف، زیان مالی و جانی می‌بینند، تحت پوشش بیمه شخص ثالث قرار می‌گیرند. این بیمه هزینه‌های مربوط به درمان، فوت و خسارات به اموال را جبران می‌کند. در این‌گونه اتفاقات، راننده مقصر هم می‌تواند از مزایای بیمه حوادث راننده که شاخه‌ای جدید از بیمه شخص ثالث به شمار می‌آید، استفاده کند. باید توجه داشت که بیمه حوادث راننده، فقط زیان‌های جانی را به عهده می‌گیرد و در مقابل زیان‌های مالی هیچ گونه مسئولیتی ندارد. 

پوشش های بیمه شخص ثالث شامل چه مواردی است؟

پوشش های بیمه شخص ثالث دو نوع خسارت جانی و مالی را جبران می‌کند. در خسارات جانی، سقف تعهدات را با توجه به ظرفیت خودروی بیمه‌گزار مشخص می‌کنند. اما در حوادثی که منجر به خسارات مالی می‌شوند، خسارت به میزانی پرداخت می‌شود که هنگام تهیه بیمه‌نامه تعیین شده است.

به طور کلی در پاسخ به این سوال که بیمه شخص ثالث شامل چه مواردی است، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• جبران هزینه‌های مالی اشخاص ثالث در سوانح رانندگی
• جبران هزینه‌‌ها و خسارت‌های جانی وارد شده در تصادفات

اما در خسارات جانی، بیمه شخص ثالث به چه کسانی تعلق می‌گیرد؟ افرادی که تحت پوشش بیمه خسارات جانی بیمه ثالث هستند، شامل اشخاص ثالث خودروی زیان‌دیده، سرنشینان اتومبیل راننده مقصر، افراد خارج از اتومبیل او و حتی خود فرد راننده مقصر (بیمه حوادث سرنشین) می‌شود. این پوشش هزینه‌های مربوط به فوت، نقص عضو و خدمات بیمارستانی را جبران می‌کند. در خصوص اینکه آیا بیمه ثالث به جنین هم تعلق می‌گیرد یا خیر، باید گفت که بیمه ثالث خسارات جانی وارد شده به جنین را هم می‌پردازد.

چگونگی محاسبه حق بیمه در بیمه شخص ثالث سال ۱۴۰۴

بیمه شخص ثالث بر چند اساس تعیین می‌شود. عوامل مختلفی هم وجود دارد که بر قیمت نهایی این بیمه تأثیر می‌گذارند.

اول- بیمه مرکزی، اعلام کننده حق بیمه پایه

مبلغی که برای دیه کامل انسان در ماه حرام اعلام می‌شود، تعیین کننده حق بیمه در بیمه شخص ثالث و تعهدات این بیمه برای پوشش زیان‌های جانی و مالی است. هر سال قوه قضاییه، نرخ دیه را اعلام می‌کند. در سال ۱۴۰۴ دیه کامل انسان در ماه‌های حرام ۲ میلیارد و ۱۳۳ میلیون تومان و در ماه‌های غیر حرام ۱ میلیارد و ۶۰۰ میلیون تومان اعلام شد.

بر اساس تقویم قمری، ماه‌های حرام شامل ذی القعده، ذی الحجه، محرم و رجب است. یعنی اگر شخصی در هر کدام از این چهار ماه فوت کند، میزان دیه‌ای که به او تعلق می‌گیرد، ۵۳۳ میلیون تومان بیشتر از سایر ماه‌ها خواهد بود. تاریخ شمسی معادل با ماه‌های حرام قمری، در جدول زیر قابل مشاهده است:

حداقل پوشش مالی در سال ۱۴۰۴ به میزان یک چهلم دیه کامل انسان در ماه‌های حرام یعنی ۵۳ میلیون و ۳۳۳ هزار تومان تعیین شده است. بیمه مرکزی با توجه به این مبلغ، حداقل و حداکثر حق بیمه پایه را محاسبه کرده و به شرکت‌های بیمه‌گر اعلام می‌کند. از آنجایی که این مبلغ حق پایه بیمه است، فاکتورهای مختلف دیگری وجود دارد که حق بیمه را می‌توانند افزایش و یا کاهش دهند که در ادامه با این عوامل بیشتر آشنا خواهیم شد. توجه کنید که حق بیمه پایه بر اساس تعداد سیلندر وسایل نقلیه اعلام می‌شود. هرچه تعداد سیلندر و قدرت خودرو بیشتر باشد، حق بیمه پایه نیز بیشتر خواهد بود.

نرخ بیمه شخص ثالث با توجه به نرخ دیه مشخص می‌شود.

دوم- عدم خسارت بیمه شخص ثالث و تخفیف‌های مربوط به آن

 تخفیف عدم خسارت با عنوان مخفف «ت ع خ» در بیمه نامه‌ها ذکر می‌شود، در واقع تخفیفی است که اشخاص بیمه‌گزار با استفاده نکردن از مزایای بیمه شخص ثالث در طول یک سال قرارداد بیمه، می‌توانند از آن بهره‌مند شوند. براساس قوانین بیمه شخص ثالث درصورتی‌که بیمه‌گزار از بیمه شخص ثالث خود به مدت یک‌سال استفاده نکند، از ۵ درصد تخفیف برای تمدید بیمه‌نامه برخوردار خواهد شد.

هرچه تعداد سال‌هایی که از بیمه شخص ثالث استفاده نشده بالاتر باشد، بیمه‌گزار برای تمدید آن از تخفیف بیشتری برخوردار خواهد شد. برای مثال اگر بیمه‌گزار به مدت دو سال از بیمه شخص ثالث خود استفاده نکرده باشد، در زمان مقرر که برای تمدید بیمه‌نامه خود به دفتر بیمه مراجعه می‌کند، از ۵% تخفیف برای سال بعد بهره برده و هزینه کمتری پرداخت می‌کند. سقف این تخفیفات تا ۱۴ سال، یعنی ۷۰% تخفیف است. 

با این حساب هرچه تعداد سال‌های عدم استفاده بیشتر باشد، تخفیف شما مطابق با جدول پایین، بیشتر خواهد بود:

سوم- نوع کاربری وسیله نقلیه

از آنجایی که میزان ریسک در بیمه برای شرکت‌های بیمه‌گر یکی از اساسی‌ترین عوامل تعیین حق بیمه است، نوع کاربری وسیله نقلیه نشان می‌دهد که شرکت بیمه تا چه میزان متقبل ریسک و هزینه‌های معمول در حوادث رانندگی می‌شود. در نتیجه شرایط بیمه شخص ثالث برای کاربری‌های مختلف خودرو متفاوت است؛ برای مثال حق بیمه خودروهایی با کاربری تاکسی که میزان تردد بالایی دارند، ۲۰% بیشتر است. همچنین مالکین خودروهای آموزش رانندگی که احتمال خطای راننده در آن‌ها بالا است، باید برای بیمه شخص ثالث، ۱۵% حق بیمه بیشتری پرداخت کنند.

از نظر کارشناسی، کاربری‌های دیگری مانند: آمبولانس، بارکش و کامیون (بیمه شخص ثالث کامیون)، خودروهای سازمانی، تراکتور (بیمه شخص ثالث تراکتور) و… هم تعریف شده‌اند که هر کدام شرایط ویژه خود را دارند.